Gaslighting อาจไม่ใช่คำใหม่อีกต่อไปแล้วสำหรับยุคนี้ แต่การรู้เท่าทันยังเป็นสิ่งที่ต้องสร้างความรู้ความเข้าใจกันต่อไป เนื่องจากหลายคนกลายเป็นเหยื่อจากวิธีการนี้โดยไม่รู้ตัว โดยเฉพาะคนที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับบุคคลประเภท Narcissist หรือผู้ที่มีบุคลิกภาพหลงตัวเอง อย่างความสัมพันธ์ของคู่รักที่ยิ่งทำให้มองออกได้ยากว่าตนเองกำลังตกเป็นเหยื่ออยู่หรือไม่ ทั้งนี้ หากเริ่มสงสัยว่าตนเองกำลังเป็นเหยื่อ ถือเป็นก้าวแรกที่ดีที่จะได้กลับมาเชื่อมั่นในตัวเองอีกครั้ง และแก้ไขปัญหาความสัมพันธ์นี้ได้

Gaslighting เป็นอย่างไร มีลักษณะแบบใดบ้าง

Gaslighting เป็นรูปแบบพฤติกรรมทางจิตวิทยาที่ทำให้เหยื่อรู้สึกสับสนและสูญเสียความเชื่อมั่นในตัวเอง เพราะถูกบิดเบือนความเป็นจริงเกี่ยวกับตัวเอง อาจเป็นการบิดเบือนผ่านคำพูดและการกระทำแบบ Narcissist ซึ่งทำให้เหยื่อไม่มั่นใจในตัวเองจนต้องพึ่งพาเขา และไม่สามารถออกจากความสัมพันธ์ได้แม้จะเป็นความสัมพันธ์ที่ทำให้ไม่สบายใจก็ตาม เมื่อดูผิวเผินอาจมาในรูปแบบของความหวังดี ทำให้เหยื่อมองไม่เห็นว่ามีปัญหาความสัมพันธ์อยู่ จึงต้องดูลักษณะสำคัญดังต่อไปนี้ร่วมด้วย

1. การโยนความผิด

เมื่อ Narcissist แสดงพฤติกรรมบางอย่างที่ทำให้คุณเริ่มสงสัยและอยากได้คำอธิบาย สิ่งที่ได้รับกลับมามักไม่ใช่คำตอบที่ชัดเจน แต่เป็นคำพูดที่ทำให้คุณสับสน เช่น คุณคิดไปเอง คิดมากเกินไป อ่อนไหวเกินไป หรือเขากลับยืนยันว่าไม่เคยทำแบบนั้น พร้อมทั้งหันมาทำให้เรื่องทั้งหมดกลายเป็นความผิดของคุณ ทั้งที่ความจริงอาจเห็นได้ชัดว่าเขาเป็นฝ่ายผิด สุดท้ายคุณอาจเริ่มไม่มั่นใจในสิ่งที่ตัวเองรู้สึกและตั้งคำถามกับตัวเองมากขึ้น

2. มีเจตนาควบคุมพฤติกรรม

หนึ่งในจุดประสงค์ของ Gaslighting คือการควบคุมพฤติกรรม เช่น การที่เขาพูดแบบนี้เพราะหวังดี อยากให้ปรับปรุงตัว ที่ทำร้ายจิตใจหรือพูดจาไม่ดีใส่เพราะเป็นห่วง เป็นต้น ทั้งที่หากพิจารณาดูดี ๆ แล้ว คำพูดหรือการกระทำของเขาไม่ได้ส่งเสริมให้พฤติกรรมของเหยื่อเป็นไปในทางที่ดีขึ้น กลับทำให้เหยื่อสงสัยในตัวเองและรู้สึกผิด และต้องทำตัวให้มีพฤติกรรมในแบบที่อีกฝ่ายต้องการเพื่อรักษาความสัมพันธ์เท่านั้น

3. สร้างผลกระทบต่อเหยื่อโดยตรง

ผลกระทบจากการถูก Gaslighting คือความรู้สึกสับสน ไม่เชื่อมั่นใจตัวเอง รู้สึกผิดทั้งที่ไม่ได้ทำอะไรผิด รู้สึกว่าตัวเองไร้ความสามารถ และไม่สามารถออกจากความสัมพันธ์แล้วอยู่ด้วยตัวเองได้ เพราะถูกทำให้คิดว่าตัวเองไม่มีคุณค่านั่นเอง ผลกระทบดังกล่าวสามารถส่งผลต่อสุขภาพจิตของเหยื่อในระยะยาว อาจทำให้ตกอยู่ในภาวะซึมเศร้าหรือวิตกกังวลแบบเรื้อรังได้

วิธีออกจากปัญหาความสัมพันธ์ เมื่อรู้ตัวว่าถูก Gaslighting

Narcissist ที่ใช้วิธี Gaslighting พบได้ในปัญหาความสัมพันธ์หลายรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นคนรัก คนในครอบครัว หรือเพื่อนร่วมงาน จุดหลัก ๆ ที่มีพฤติกรรมแบบเดียวกันคือ มักทำให้เหยื่อมีมุมมองต่อคุณค่าของตัวเองในระดับต่ำ ไม่ว่าจะเป็นบทบาทแบบใด หากพิจารณาแล้วรู้สึกว่าถูกทำให้รู้สึกไม่มีคุณค่า วิธีแก้ปัญหาดังกล่าวคือ ต้องถอยออกมาพิจารณาตัวเองตามความเป็นจริง หากเป็นไปได้ให้หาวิธีหลีกเลี่ยงคนที่ทำให้ตัวเองรู้สึกด้อยค่าให้ได้มากที่สุด ซึ่ง Gaslighting จะกลายเป็นวิธีการที่ไม่ได้ผลอีกต่อไป เมื่อคุณรักและเคารพในตัวเองมากพอ

บทสรุป

เมื่อปัญหาความสัมพันธ์ทำให้คุณเริ่มไม่มั่นใจในตัวเอง ตั้งคำถามกับสิ่งที่เกิดขึ้น หรือรู้สึกผิดทั้งที่ไม่แน่ใจว่าผิดตรงไหน นี่อาจเป็นผลจาก Gaslighting ที่ค่อย ๆ บั่นทอนความเชื่อมั่นของคุณ โดยเฉพาะเมื่ออยู่กับ Narcissist ที่ทำให้ความสัมพันธ์เต็มไปด้วยความสับสนโดยไม่รู้ตัว

หากตอนนี้คุณกำลังรู้สึกเหนื่อย สับสน หรือไม่แน่ใจว่าควรเชื่อความรู้สึกของตัวเองดีไหม สิ่งสำคัญคือคุณไม่จำเป็นต้องรับมือกับปัญหาความสัมพันธ์นี้เพียงลำพัง การได้มีใครสักคนที่เข้าใจ อาจช่วยให้คุณค่อย ๆ มองเห็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้ชัดขึ้น และกลับมาเชื่อมั่นในตัวเองอีกครั้ง

Happy Me Clinic พร้อมเป็นพื้นที่ปลอดภัยสำหรับการเยียวยาใจจากผลกระทบของ Gaslighting และความสัมพันธ์กับ Narcissist นักจิตวิทยาของเราจะอยู่ข้างคุณ ค่อย ๆ ช่วยคลี่คลายความสับสน และพาคุณกลับมาสร้างความสัมพันธ์กับตัวเองที่มั่นคงอีกครั้ง

คำถามที่พบบ่อย

1. จะรู้ได้อย่างไรว่าถูก Gaslighting หรือเป็นความผิดของตัวเองจริง ๆ

ควรให้เวลากับตัวเองเพื่อตั้งคำถามและทบทวนตัวเองอย่างจริงจัง หากเรามีหลักฐานที่ช่วยยืนยันความจริง แต่กลับถูกปฏิเสธและโยนความผิดมาให้ แปลว่าฝ่ายที่ผิดไม่ใช่ตัวคุณเอง และต้องทบทวนว่าควรอยู่ในความสัมพันธ์นั้นต่อไปหรือไม่ เพราะคนที่รักคุณจริง จะไม่ทำให้คุณรู้สึกรักตัวเองน้อยลง

2. ทำไม Narcissist ถึงปั่นหัวเรา ในเมื่อเราไม่ได้ผิดจริง

เพราะ Narcissist ต้องการรู้สึกเหนือกว่าและควบคุมพฤติกรรมผู้อื่นให้เป็นไปตามที่เขาต้องการ การ Gaslighting โดยโยนความผิดให้คนอื่นเท่ากับว่าเขาไม่ต้องรับผิดชอบการกระทำของตัวเองด้วย และลึก ๆ ภายในใจของเขาก็เปราะบางเช่นกัน

3. เมื่อออกจากปัญหาความสัมพันธ์ได้แล้ว จะฟื้นฟูความมั่นใจในตัวเองอย่างไร

ก่อนอื่นควรตัดการติดต่อกับคนที่ทำให้เรารู้สึกด้อยค่าให้ได้ ไม่โทษตัวเอง และยอมรับความจริงในสิ่งที่เกิดขึ้นไปแล้ว จากนั้นจึงเริ่มเยียวยาจิตใจด้วยการทำกิจกรรมที่ชอบ กิจกรรมที่ผ่อนคลายและได้ใช้เวลาอยู่กับตัวเอง ให้ความสำคัญกับการดูแลตัวเอง ไปจนถึงการพบนักจิตวิทยาเพื่อรักษาจิตใจ

แหล่งอ้างอิง

[1] Sage Journal. Public Perceptions of Gaslighting: Understanding Definitions, Recognition, and Responses (2025). เข้าถึง 17 เมษายน 2026

[2] PubMed. A Theoretical Framework for Studying the Phenomenon of Gaslighting (2025). เข้าถึง 17 เมษายน 2026

[3] Springer Nature Link. “It’s All in Your Head”: Personality Traits and Gaslighting Tactics in Intimate Relationships (2023). เข้าถึง 17 เมษายน 2026