Post-Traumatic Stress Disorder หรือ PTSD คือ ภาวะความเครียดหลังเหตุการณ์สะเทือนใจ ที่ส่งผลต่อจิตใจและอารมณ์ของผู้ที่เคยเผชิญกับเหตุการณ์รุนแรง โดยเฉพาะกับอุบัติเหตุร้ายแรง และการสูญเสียบุคคลอันเป็นที่รัก ผู้ที่มีภาวะนี้อาจรู้สึกหวาดกลัว วิตกกังวล และมีความทรงจำที่เลวร้ายเกี่ยวกับเหตุการณ์เดิมอยู่ซ้ำ ๆ แม้ว่าจะผ่านไปเป็นเวลานานแล้วก็ตาม

อาการของ PTSD คืออะไร

อาการของ PTSD สามารถแบ่งออกเป็น 4 กลุ่มหลัก ๆ คือ

1. กลุ่มที่ 1 การรบกวนจากความทรงจำ

ผู้ที่มีภาวะ PTSD มักจะเห็นภาพเหตุการณ์เลวร้ายเกิดขึ้นซ้ำ ๆ ในจินตนาการ นอนฝันร้ายเกี่ยวกับเหตุการณ์นั้น หรือมีความทุกข์ทางอารมณ์และร่างกาย เมื่อเผชิญสิ่งที่กระตุ้นให้คิดถึงเหตุการณ์เดิม

2. กลุ่มที่ 2 การหลีกเลี่ยง

โดยผู้ป่วยมักพยายามหลีกเลี่ยงสถานที่ ผู้คน หรือกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ พยายามไม่คิดถึง หรือพูดถึงเหตุการณ์ที่กระทบจิตใจ และอาจมีความรู้สึกเฉยชา ไม่สนใจสิ่งรอบตัว หรือมีพฤติกรรมแยกตัวจากสังคม

3. กลุ่มที่ 3 การเปลี่ยนแปลงทางความคิดและอารมณ์

อาการในกลุ่มนี้ของผู้ที่มีภาวะ PTSD คืออาจรู้สึกผิด โกรธ หรือโทษตัวเองเกี่ยวกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น เลิกสนใจในกิจกรรมที่เคยชอบ มีความคิดในแง่ลบเกี่ยวกับตัวเอง และเริ่มไม่คิดถึงอนาคต

4. กลุ่มที่ 4 การเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรมและปฏิกิริยาทางร่างกาย

ผู้ป่วยอาจตื่นตัวมากเกินไป ตกใจง่าย หงุดหงิดหรือโกรธง่าย และมีพฤติกรรมก้าวร้าว นอกจากนี้ยังมีปัญหาด้านการนอนไม่หลับ หรือฝันร้ายบ่อย ๆ

แนวทางรักษา PTSD คืออะไร

แม้ว่า PTSD คืออาการที่ส่งผลต่อชีวิตประจำวันอย่างมาก แต่สามารถฟื้นฟูและรักษาได้ด้วยหลายแนวทาง รวมถึงมีแนวทางรักษา PTSD แบบไม่ใช้ยาด้วย

1. การพูดคุยและบำบัดจิตใจ

การพูดคุยระบายความรู้สึกกับคนที่ไว้ใจ เป็นหนึ่งในวิธีที่มีประสิทธิภาพ เช่น กับครอบครัวหรือเพื่อนสนิท จะสามารถช่วยให้รู้สึกดีขึ้น หรือการเข้าร่วมกลุ่มสำหรับผู้ที่เผชิญกับ PTSD ที่ดูแลโดยนักจิตบำบัด ก็จะยิ่งช่วยให้ผู้ป่วยรู้สึกว่าไม่ได้เผชิญปัญหาคนเดียว

2. ใช้เทคนิคการผ่อนคลายความเครียดและความวิตกกังวล

การฝึกทำสมาธิ ฝึกหายใจลึก ๆ หรือฝึกโยคะ เป็นวิธีที่ช่วยให้ร่างกายผ่อนคลายได้ดี นอกจากนี้ การออกกำลังกายเป็นประจำยังช่วยปรับสมดุลของฮอร์โมนและทำให้ร่างกายรู้สึกดีขึ้น

3. การปรับพฤติกรรมและแนวคิด

การฝึกให้ตัวเองอยู่กับปัจจุบันแทนที่จะจมอยู่กับความทรงจำแย่ ๆ เป็นอีกหนึ่งแนวทางที่สำคัญ เพราะจะช่วยให้จิตใจมีความสมดุลมากขึ้น นอกจากนี้ การค่อย ๆ เผชิญกับสิ่งที่กลัวอย่างเป็นขั้นเป็นตอน ยังสามารถช่วยให้สมองคุ้นเคยและลดความหวาดกลัวลงได้ ซึ่งหากทำภายใต้การดูแลจากนักจิตบำบัด จะได้ผลดียิ่งขึ้น

4. การดูแลสุขภาพพื้นฐาน

ร่างกายที่แข็งแรงย่อมส่งเสริมจิตใจที่เข้มแข็ง ผู้ป่วยควรนอนหลับให้เพียงพอ รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ และหลีกเลี่ยงสารกระตุ้น เช่น คาเฟอีนและแอลกอฮอล์ ควรออกไปใช้เวลาอยู่กับธรรมชาติ หรือทำกิจกรรมที่ช่วยให้รู้สึกผ่อนคลาย เช่น อ่านหนังสือ ฟังเพลง หรือทำงานอดิเรก จะสามารถช่วยให้จิตใจสงบลงได้

PTSD คือภาวะความเครียดที่เกิดขึ้นหลังจากเผชิญเหตุการณ์สะเทือนขวัญ ซึ่งอาการของ PTSD สามารถส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันและสุขภาพจิตของผู้ป่วยได้ อย่างไรก็ตาม แนวทางการรักษาโดยการดูแลสุขภาพจิต การบำบัด และการใช้เทคนิคการผ่อนคลายสามารถช่วยบรรเทาอาการและทำให้กลับมาใช้ชีวิตได้อย่างปกติ หากใครก็ตามที่รู้สึกว่ามีอาการที่คล้ายกับ PTSD การหาทางออกด้วยวิธีที่เหมาะสมเป็นสิ่งสำคัญที่ต้องรีบทำ เพื่อฟื้นฟูสุขภาพจิตให้แข็งแรงอีกครั้ง
สุขภาพจิตดีในราคาที่เข้าถึงได้

HAPPY ME CLINIC พร้อมดูแลสุขภาพจิตของคุณด้วยบริการที่ใส่ใจ ราคาเป็นกันเอง และทีมผู้เชี่ยวชาญที่ไว้วางใจได้ ติดต่อเราวันนี้หากคุณมีความกังวลทางสุขภาพจิต

คำถามที่พบบ่อย

1. ทุกคนที่ผ่านเหตุการณ์สะเทือนใจ จะเป็น PTSD หรือไม่?

ไม่จำเป็น แม้หลายคนจะรู้สึกตกใจ เศร้า หรือหวาดกลัวหลังเผชิญเหตุการณ์รุนแรง แต่ส่วนใหญ่จะค่อย ๆ ฟื้นตัวได้ตามเวลา ส่วน PTSD จะเกิดเมื่ออาการยังคงอยู่ต่อเนื่องและเริ่มส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันอย่างชัดเจน

2. PTSD ต่างจากการเก็บเรื่องร้าย ๆ มาคิดซ้ำทั่วไปยังไง?

คนที่มี PTSD มักไม่ได้แค่นึกถึงเหตุการณ์เดิม แต่รู้สึกราวกับว่ากำลังกลับไปอยู่ในเหตุการณ์นั้นอีกครั้ง จนอาจเกิดความกลัว ความเครียด หรือปฏิกิริยาทางร่างกายอย่างรุนแรงเมื่อเจอสิ่งที่เชื่อมโยงกับความทรงจำดังกล่าว

3. PTSD สามารถดีขึ้นได้โดยไม่ต้องเผชิญปัญหาเพียงลำพังไหม?

ได้ การดูแลจากนักจิตวิทยาหรือนักจิตบำบัดสามารถช่วยให้ผู้ที่มี PTSD ค่อย ๆ ทำความเข้าใจผลกระทบของเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น เรียนรู้วิธีจัดการอารมณ์ และฟื้นฟูความรู้สึกปลอดภัยในชีวิตได้อย่างเป็นระบบ

แหล่งอ้างอิง

[1] The National Institute of Mental Health. Traumatic Events and Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD) (2024). เข้าถึง 29 พฤษภาคม 2026
[2] American Psychiatric Association. What is Posttraumatic Stress Disorder (PTSD)? (2025). เข้าถึง 29 พฤษภาคม 2026
[3] U.S. Department of Veterans Affairs. PTSD: National Center for PTSD (2025). เข้าถึง 29 พฤษภาคม 2026