Gaslighting ในความสัมพันธ์คืออะไร? อธิบายแบบนักจิตวิทยาและเข้าใจง่าย

บางความสัมพันธ์ไม่ได้ทำให้เราเจ็บแบบชัดเจน แต่มันค่อย ๆ ทำให้เรารู้สึกแปลกไปกับตัวเองอย่างอธิบายไม่ถูก จากที่เคยมั่นใจในความคิดและความรู้สึกของตัวเอง กลับเริ่มลังเลและตั้งคำถามซ้ำ ๆ ว่าเราคิดไปเองหรือเปล่า ยิ่งพยายามหาคำตอบ ใจก็ยิ่งสับสนมากขึ้นเรื่อย ๆ จนบางครั้งความรู้สึกจริงของเราถูกกลบไปโดยสิ่งที่อีกฝ่ายบอกให้เชื่อ และนี่เองที่ปัญหาความสัมพันธ์เริ่มก่อตัวขึ้นโดยที่เราแทบไม่รู้ตัว

Gaslighting เป็นรูปแบบหนึ่งของปัญหาความสัมพันธ์ที่นักจิตวิทยาใช้เพื่ออธิบายสถานการณ์ที่คนหนึ่งค่อย ๆ ทำให้อีกคนไม่มั่นใจในความคิด ความจำ และความรู้สึกของตัวเอง มันไม่ได้เกิดขึ้นแบบฉับพลัน แต่เป็นกระบวนการที่ค่อย ๆ เปลี่ยนความเชื่อภายในของผู้ถูกกระทำอย่างเงียบ ๆ จนวันหนึ่งอาจเริ่มเชื่ออีกฝ่ายมากกว่าความจริงที่ตัวเองสัมผัสได้

เมื่อคำพูดของเขาเริ่มทำให้คุณไม่แน่ใจในตัวเอง

ในช่วงแรก ทุกอย่างอาจดูเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่เมื่อเวลาผ่านไป คุณอาจเริ่มรู้สึกว่าการสื่อสารบางอย่างทำให้คุณต้องย้อนกลับมาสงสัยตัวเองมากขึ้น ทั้งที่เหตุการณ์ยังเหมือนเดิม แต่ความมั่นใจกลับลดลงเรื่อย ๆ จากที่เคยเชื่อในสิ่งที่ตัวเองเห็น กลับกลายเป็นต้องฟังอีกฝ่ายก่อนถึงจะกล้าสรุป ตัวอย่างที่มักเกิดขึ้นเมื่อมีปัญหาความสัมพันธ์แบบนี้คือ

1. เขาทำให้สิ่งที่คุณจำได้ “ดูไม่น่าเชื่อถือ”

เมื่อคุณพูดถึงเหตุการณ์หนึ่งที่เกิดขึ้น อีกฝ่ายอาจปฏิเสธหรือบอกว่าคุณจำผิด ทั้งที่คุณมั่นใจในสิ่งที่เกิดขึ้นจริง ๆ พอเจอซ้ำ ๆ ใจจะเริ่มลังเลว่าเราอาจจำผิดจริงก็ได้ และเริ่มลดความเชื่อมั่นในตัวเองลงโดยไม่รู้ตัว

2. เขาทำให้ความรู้สึกของคุณ “ดูมากเกินจริง”

เวลาที่คุณรู้สึกไม่โอเค หรืออยากอธิบายความรู้สึก กลับถูกตอบกลับมาว่าคุณคิดมากหรืออ่อนไหวเกินไป สิ่งนี้ทำให้คุณเริ่มตั้งคำถามกับอารมณ์ของตัวเอง และค่อย ๆ หยุดแสดงความรู้สึกเพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาความสัมพันธ์และความขัดแย้ง

Gaslighting คือความสัมพันธ์ที่ทำให้คุณรู้สึกผิดและไม่แน่ใจในตัวเอง

เมื่อความสัมพันธ์ดำเนินไปแบบ Gaslighting ความรู้สึกผิดอาจเกิดขึ้นบ่อยขึ้น แต่สิ่งที่ทำให้มันหนักคือคุณไม่สามารถอธิบายได้ว่าตัวเองผิดตรงไหน มันเหมือนมีแรงบางอย่างที่ผลักให้คุณต้องเป็นฝ่ายขอโทษอยู่เสมอ ทั้งที่ในใจยังเต็มไปด้วยคำถาม

1. คุณเริ่มรู้สึกว่าความต้องการของตัวเองเป็นภาระ

จากเรื่องเล็ก ๆ เช่น การอยากให้เขาใส่ใจมากขึ้น หรืออยากพูดคุยให้เข้าใจกัน กลับกลายเป็นว่าคุณเริ่มรู้สึกว่าความต้องการเหล่านี้ “มากเกินไป” และพยายามลดมันลงเพื่อรักษาความสัมพันธ์

2. คุณพยายามปรับตัวอยู่ฝ่ายเดียวโดยไม่รู้ตัว

คุณอาจเริ่มเปลี่ยนวิธีพูด วิธีคิด หรือแม้แต่พฤติกรรมของตัวเอง เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาความสัมพันธ์ แต่ยิ่งปรับมากเท่าไร ความสบายใจกลับยิ่งลดลง เพราะคุณกำลังค่อย ๆ หนีห่างออกจากการเป็นตัวเอง

เมื่อคุณเริ่มเชื่อตัวเองน้อยลง นั่นอาจไม่ใช่เรื่องบังเอิญ

เมื่อทุกอย่างสะสมมาถึงจุดหนึ่ง สิ่งที่เปลี่ยนไปชัดที่สุดอาจไม่ใช่ความสัมพันธ์ แต่เป็นความรู้สึกที่คุณมีต่อตัวเอง จากที่เคยเชื่อในสิ่งที่ตัวเองคิด กลับกลายเป็นลังเลในทุกการตัดสินใจ และต้องพึ่งพาความเห็นของอีกฝ่ายมากขึ้นเรื่อย ๆ ความเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะคุณอ่อนแอ แต่มันคือผลกระทบสำคัญของ Gaslighting ที่ค่อย ๆ ทำให้คุณไม่มั่นใจในตัวเอง และเมื่อความเชื่อใจในตัวเองลดลง ความสัมพันธ์ก็จะเริ่มส่งผลต่อสุขภาพใจในระยะยาว

บทสรุป

Gaslighting คือปัญหาความสัมพันธ์ที่ค่อย ๆ ทำให้คนหนึ่งหลุดออกจากความจริงของตัวเอง และเริ่มมองโลกผ่านสายตาของอีกฝ่ายมากขึ้นเรื่อย ๆ หากคุณเริ่มรู้สึกไม่มั่นใจในความคิดของตัวเอง รู้สึกผิดโดยไม่มีเหตุผลชัดเจน หรือไม่แน่ใจในสิ่งที่ตัวเองรู้สึก นั่นอาจเป็นสัญญาณบางอย่างที่ควรถูกทำความเข้าใจอย่างจริงจัง

การได้คุยกับนักจิตวิทยาที่ Happy Me Clinic สามารถช่วยให้คุณค่อย ๆ กลับมาเชื่อมต่อกับความรู้สึกของตัวเองอีกครั้ง สามารถแยกแยะสิ่งที่เกิดขึ้น และสร้างความมั่นคงทางใจใหม่ในแบบที่ไม่ต้องตั้งคำถามกับตัวเองอยู่ตลอดเวลา เพราะความสัมพันธ์ที่ดี ควรทำให้คุณรู้สึกเป็นตัวเองได้อย่างชัดเจนมากขึ้น ไม่ใช่เลือนหายไป

คำถามที่พบบ่อย

1. Gaslighting ต่างจากการทะเลาะกันทั่วไปยังไง?

การทะเลาะทั่วไปยังมีพื้นที่ให้ทั้งสองฝ่ายอธิบายความรู้สึก แต่ Gaslighting จะค่อย ๆ ทำให้ฝ่ายหนึ่งเริ่มไม่มั่นใจในความคิดและความรู้สึกของตัวเอง

2. ถ้าเริ่มรู้สึกว่าตัวเองคิดไปเองบ่อย ๆ ควรกังวลไหม?

ความรู้สึกแบบนี้อาจเป็นสัญญาณว่าคุณกำลังสับสนกับสิ่งที่เกิดขึ้นจริง ควรเริ่มสังเกตรูปแบบความสัมพันธ์และความรู้สึกของตัวเองให้ชัดขึ้น

3. Gaslighting ส่งผลต่อจิตใจระยะยาวยังไง?

อาจทำให้ความเชื่อมั่นในตัวเองลดลง ตัดสินใจยากขึ้น และรู้สึกไม่มั่นคงทางอารมณ์ โดยเฉพาะเมื่อเกิดขึ้นต่อเนื่องเป็นเวลานาน

แหล่งอ้างอิง

[1] Psychology Today. Gaslighting. เข้าถึง 9 เมษายน 2569

[2] National Domestic Violence Hotline. What is Gaslighting? เข้าถึง 9 เมษายน 2569

[3] Cleveland Clinic. Gaslighting: Definition & How To Spot It. เข้าถึง 9 เมษายน 2569