หากคุณกำลังอยู่ในความสัมพันธ์ที่ทำให้สงสัยในตัวเอง เช่น คิดว่าตัวเองคิดมากเกินไปหรือไม่ คิดว่าตัวเองเป็นคนผิด หรือรู้สึกว่ากำลังสูญเสียความมั่นใจ ไม่กล้าเชื่อความรู้สึกของตัวเอง นี่อาจเป็นสัญญาณว่าคุณกำลังสูญเสีย Self-Esteem หรือการเห็นคุณค่าในตัวเอง โดยเฉพาะเมื่อความสัมพันธ์ทำให้คุณต้องสงสัยในความคิด ความรู้สึก หรือคุณค่าของตัวเองอยู่บ่อย ๆ

 เมื่อความสัมพันธ์ทำให้คุณรู้สึกเหนื่อย สับสน หรือสูญเสียความมั่นใจในตัวเองซ้ำ ๆ อาจถึงเวลาที่ต้องหันกลับมาดูแลตัวเอง แทนการพยายามเปลี่ยนอีกฝ่าย โดยใช้วิธีรับมือ Narcissist ผ่านมุมมองทางจิตวิทยา เพื่อฟื้นฟูความมั่นใจในตัวเองให้กลับมาอีกครั้ง เป็นการปกป้องสุขภาพจิตของตัวเองโดยมีเส้นแบ่งเรื่อง Boundaries หรือการตั้งขอบเขตอย่างชัดเจน

คำศัพท์สำคัญที่ควรรู้

  • Narcissist คำว่า Narcissist ในบริบทของความสัมพันธ์ ไม่ได้หมายความว่าอีกฝ่ายมี Narcissistic Personality Disorder เสมอไป เพราะการวินิจฉัยภาวะดังกล่าวจำเป็นต้องได้รับการประเมินจากผู้เชี่ยวชาญ
  • Self-Esteem คือ การเห็นคุณค่าในตัวเอง หรือความรู้สึกว่าตัวเองมีคุณค่า
  • Boundaries คือ การกำหนดขอบเขตว่าอะไรเป็นสิ่งที่เรายอมรับได้ และอะไรที่ส่งผลกระทบต่อความรู้สึกหรือสุขภาพจิตของเรา

ทำไม Narcissist ทำให้ Self-Esteem ของเราลดลง จะกู้คืนอย่างไร

วิธีรับมือกับ Narcissist ควรเริ่มจากการกลับมารับรู้ความรู้สึกของตัวเอง เพราะความสัมพันธ์บางรูปแบบอาจทำให้คุณค่อย ๆ สูญเสียความมั่นใจโดยไม่ทันสังเกต หากคุณต้องเผชิญกับการตำหนิ การลดทอนความรู้สึก หรือสถานการณ์ที่ทำให้ต้องคอยพิสูจน์ตัวเองอยู่เสมอ สิ่งเหล่านี้อาจส่งผลต่อความรู้สึกว่าตัวเองมีคุณค่าได้ ลองสังเกตสัญญาณต่อไปนี้ แล้วค่อย ๆ ทำความเข้าใจว่าความสัมพันธ์กำลังส่งผลต่อคุณอย่างไร

1. ต้องคอยระวังทุกอย่างเพราะกลัวอีกฝ่ายไม่พอใจ

คุณอาจเริ่มไม่กล้าพูดอย่างตรงไปตรงมา เพราะกังวลว่าอีกฝ่ายจะไม่พอใจ ตำหนิ หรือกล่าวโทษ จนคุณรู้สึกสับสนและเริ่มสงสัยว่าตัวเองเป็นฝ่ายผิดหรือไม่ เมื่อคุณต้องคอยระวังทุกคำพูดและการกระทำ ความสัมพันธ์อาจทำให้คุณเหนื่อยและไม่กล้าเป็นตัวของตัวเองมากขึ้น

2. รู้สึกว่าตัวเองไม่ดีพอและไม่สำคัญ

การสูญเสีย Self-Esteem มักค่อย ๆ เกิดขึ้นทีละน้อย หลายคนจึงไม่ทันได้รู้ตัวว่ากำลังโทษตัวเอง คิดว่าตัวเองไม่ดีพออยู่เสมอ เพราะ Narcissist จะใช้วิธีพูดเพื่อให้คุณสงสัยตัวเอง ปฏิเสธความรู้สึกของคุณด้วยการบอกว่าคุณคิดไปเอง เขาเป็นฝ่ายถูกเสมอ ไม่ว่าเขาจะพูดอย่างไร ให้คุณพูดกับตัวเองอย่างอ่อนโยน เชื่อความรู้สึกของตัวเอง และเลือกทำสิ่งที่ทำให้รู้สึกว่ามีคุณค่า

3. ต้องขออนุญาต กลัวการแสดงความคิดเห็น

Narcissist จะพยายามควบคุมอำนาจในความสัมพันธ์ ทำให้คุณรู้สึกว่าต้องพึ่งพาเขาเท่านั้น และอาจบังคับให้คุณตัดขาดจากคนอื่น ๆ ทำให้คุณต้องขออนุญาตแม้แต่เรื่องเล็กน้อย และกลัวที่จะออกความเห็น วิธีกู้คืนความมั่นใจของตัวเองคือการตั้ง Boundaries ให้ชัดเจน โดยต้องบอกสิ่งที่ยอมรับได้และยอมรับไม่ได้ให้ชัดเจน

วิธีรับมือ Narcissist ด้วยการตั้งขอบเขตและไม่สูญเสียตัวตน

การตั้ง Boundaries เป็นวิธีรับมือ Narcissist ที่สำคัญมาก อาจเป็นสิ่งที่เริ่มต้นได้ยาก ต้องเริ่มจากการเข้าใจก่อนว่าการตั้งขอบเขตไม่ใช่การเห็นแก่ตัว เพราะ Narcissist จะทำให้คุณดูเป็นคนใจร้ายและไม่ใส่ใจอีกฝ่าย แต่ในความเป็นจริงคือคุณกำลังบอกให้เขารู้ว่าอะไรคือสิ่งที่คุณยอมรับได้ และอะไรที่กระทบต่อสุขภาพจิตของคุณบ้าง โดยมีแนวทางดังต่อไปนี้

1. ใช้ความชัดเจนและความสม่ำเสมอ

ระวังการใช้อารมณ์เมื่อพูดคุยเรื่องการตั้งขอบเขต ให้ใช้เหตุผลที่ชัดเจน บอกว่ายอมรับอะไรได้บ้าง และมีอะไรที่ยอมรับไม่ได้บ้าง ควรกำหนดไว้โดยไม่เปลี่ยนไปเปลี่ยนมาบ่อย ๆ อาจบันทึกหลักฐานเอาไว้ยืนยันเหตุผลของขอบเขตนั้น เน้นที่การกระทำของตัวคุณเอง ไม่บังคับให้อีกฝ่ายเปลี่ยนนิสัย

2. ไม่ต้องอธิบายหรือให้เหตุผลมากมาย

ไม่จำเป็นต้องอธิบายให้ Narcissist ฟังอย่างละเอียด บอกเพียงสั้น ๆ แต่ชัดเจน เพราะหากให้เหตุผลมากมาย อาจกลายเป็นจุดอ่อนที่เขาจะยกมาโจมตีหรือบิดเบือนได้ และทำให้คุณกลายเป็นฝ่ายผิด อีกทั้งยังทำให้คุณเหนื่อยมากขึ้น อาจบอกอย่างชัดเจนเลยว่าจะไม่พูดเรื่องเดิมซ้ำ หรือไม่พูดอีกถ้าอีกฝ่ายยังใช้อารมณ์

3. กำหนดผลลัพธ์และทำตามนั้น

หากอีกฝ่ายละเมิด Boundaries ที่ตั้งไว้ ควรกำหนดไว้ล่วงหน้าว่าคุณจะทำอย่างไรเมื่อขอบเขตนั้นถูกละเมิด เช่น หากอีกฝ่ายตะโกนใส่ คุณจะออกไปที่อื่นทันที แล้วค่อยกลับมาคุยเมื่ออารมณ์เย็นลง เป็นต้น ต้องอาศัยความใจแข็ง ไม่ใช้อารมณ์โต้กลับ และทำตามที่กำหนดไว้อย่างเคร่งครัดเพื่อให้คุณสามารถรักษาขอบเขตของตัวเองได้อย่างชัดเจน

บทสรุป

การเรียนรู้วิธีรับมือ Narcissist เพื่อปกป้องสุขภาพจิตของตัวเอง ไม่ใช่การพยายามเอาชนะอีกฝ่าย เพราะความสัมพันธ์ที่ทำให้สงสัยในคุณค่าของตัวเอง อาจเป็นสัญญาณที่บ่งบอกว่าคุณควรดูแลจิตใจของตัวเองมากขึ้น หากต้องการความช่วยเหลือจากนักจิตวิทยา Happy Me Clinic มีบริการให้คำปรึกษาในพื้นที่ปลอดภัยที่ช่วยให้คุณฟื้นฟู Self-Esteem และฝึกตั้ง Boundaries อย่างเหมาะสม ซึ่งการขอความช่วยเหลือเป็นอีกก้าวหนึ่งในการดูแลตัวเองและสร้างความสัมพันธ์ที่ปลอดภัยมากยิ่งขึ้น

คำถามที่พบบ่อย

1. วิธีรับมือ Narcissist ที่ดีที่สุดคืออะไร

ไม่มีวิธีที่สามารถใช้ได้กับทุกสถานการณ์ สิ่งสำคัญคือการสังเกตผลกระทบที่เกิดขึ้นกับตัวเอง หลีกเลี่ยงการโต้เถียง เน้นดูแลตัวเอง

2. การตั้ง Boundaries จะทำให้อีกฝ่ายโกรธหรือไม่

อาจเกิดขึ้นได้ เพราะอีกฝ่ายอาจไม่เห็นด้วยกับขอบเขตที่คุณกำหนด อย่างไรก็ตาม การตั้ง Boundaries คือการสื่อสารสิ่งที่คุณยอมรับได้และสิ่งที่คุณจะทำเมื่อขอบเขตนั้นถูกละเมิด

3. Self-Esteem เป็นสิ่งที่ฟื้นฟูได้หรือไม่

สามารถค่อย ๆ ฟื้นฟูได้ โดยเริ่มจากการทำความเข้าใจความคิดที่มีต่อตัวเอง ดูแลความต้องการของตัวเอง และสร้างความสัมพันธ์ที่ปลอดภัย หากความรู้สึกไร้คุณค่ารบกวนการใช้ชีวิต การพูดคุยกับนักจิตวิทยาอาจช่วยให้เข้าใจสาเหตุและแนวทางดูแลตัวเองได้ลึกขึ้น

แหล่งอ้างอิง

[1]. Cleveland Clinic. Narcissistic Personality Disorder (2023). เข้าถึง 3 สิงหาคม 2026

[2] Cleveland Clinic. How To Set Healthy Boundaries (2026). เข้าถึง 3 สิงหาคม 2026

[3] Mayo Clinic. Narcissistic personality disorder. เข้าถึง 3 สิงหาคม 2026