แฟนเป็นซึมเศร้าแต่คนที่เริ่มหมดแรงคือเรา รับมืออย่างเข้าใจทั้งสองฝ่าย

เมื่อคนที่เรารักกำลังเผชิญภาวะซึมเศร้า ความตั้งใจแรกของคนรักคือ “อยากดูแลให้ดีที่สุด” ทั้งอดทน ฟัง ปลอบ และพยายามอยู่ข้างเขาให้มากที่สุด แต่เมื่อเวลาผ่านไป ความเหนื่อย ความล้า และความรู้สึกหมดแรงกลับค่อย ๆ เกิดขึ้นกับฝ่ายที่ต้องดูแลแฟนเป็นซึมเศร้าโดยไม่รู้ตัว จนเริ่มมีคำถามว่า “เราผิดไหมที่เริ่มไม่ไหว” หรือ “ทำไมเราถึงรู้สึกแย่ ทั้งที่คนป่วยคือเขา” ถ้าวันนี้คุณรู้สึกเริ่มหมดแรง ลองมาทำความเข้าใจเรื่องนี้ เพื่อให้การดูแลคนที่คุณรักไม่ย้อนกลับมาทำร้ายใจตัวเอง

ทำไมคนดูแลจึงเริ่มหมดแรง ทั้งที่ตั้งใจช่วยแฟนเป็นซึมเศร้าอย่างเต็มที่

การมีแฟนเป็นซึมเศร้าไม่ได้กระทบเฉพาะตัวผู้ป่วย แต่ส่งผลต่อคนใกล้ชิดโดยตรง โดยเฉพาะคนรักที่ต้องอยู่ใกล้ที่สุด ทำให้ตกอยู่ในภาวะที่เรียกว่า ภาวะหมดไฟของผู้ดูแล (Caregiver Burnout) ซึ่งเกิดจากการทุ่มเทแรงกายและแรงใจให้มากเกินกว่าที่ตัวเองจะรับไหว โดยไม่ทันสังเกตสัญญาณเตือนของตัวเอง

ความเหนื่อยนี้ไม่ได้เกิดจากการหมดรัก แต่เกิดจากการแบกรับอารมณ์ ความกังวล และความรู้สึกผิดสะสม โดยคนดูแลมักรู้สึกว่าตนเองต้องเข้มแข็ง ต้องอดทน และต้องไม่บ่น เพราะกลัวว่าจะซ้ำเติมอาการของอีกฝ่าย เมื่อไม่มีพื้นที่ให้พักใจ ความเหนื่อยจึงสะสมจนหมดแรงทางอารมณ์ในที่สุด

สัญญาณเตือนที่บอกว่าเราเองก็ต้องการการดูแล

หลายคนไม่รู้ตัวว่ากำลังเหนื่อยเกินไป เพราะมัวแต่โฟกัสที่อาการของแฟนเป็นซึมเศร้า จนละเลยความรู้สึกของตนเอง สัญญาณที่พบบ่อยคือ การรู้สึกหงุดหงิดง่าย ทั้งที่ไม่ใช่นิสัยเดิม รู้สึกผิดทุกครั้งที่อยากมีเวลาส่วนตัว หรือเริ่มรู้สึกชินชา ไม่อยากรับฟังปัญหาใด ๆ เพิ่มอีก

บางคนอาจเริ่มตั้งกำแพงทางอารมณ์ พยายามถอยห่างทางใจเพื่อป้องกันตัวเอง แต่กลับยิ่งรู้สึกผิดและสับสน ความรู้สึกเหล่านี้ไม่ได้แปลว่าคุณไม่รักเขา หากแต่เป็นสัญญาณว่าคุณกำลังใช้พลังใจเกินขีดจำกัด และต้องการการดูแลเช่นเดียวกัน

วิธีดูแลคนเป็นซึมเศร้า โดยไม่ทำร้ายตัวเอง

การดูแลคนรักที่มีภาวะซึมเศร้า ไม่ควรเป็นการเสียสละจนหมดตัวตน วิธีดูแลคนเป็นซึมเศร้าอย่างยั่งยืนคือการหาจุดสมดุลระหว่างการอยู่เคียงข้างเขา และการรักษาสุขภาพใจของตัวเอง โดยทำได้ 3 วิธีง่าย ๆ คือ

1. เรียนรู้ที่จะรับฟังโดยไม่ต้องแก้ไขทุกอย่าง

คนที่เป็นซึมเศร้าไม่ได้ต้องการคำแนะนำทุกครั้งไป อาจแค่ต้องการพื้นที่ปลอดภัยในการระบาย การรับฟังโดยไม่รีบตัดสินหรือรีบหาทางแก้ จะช่วยลดแรงกดดันทั้งกับเขาและตัวคุณเองได้

2. ตั้งขอบเขตอย่างอ่อนโยน

การมีขอบเขตไม่ได้หมายถึงการทอดทิ้ง แต่คือการบอกอย่างตรงไปตรงมาว่า “เรากำลังไหวแค่ไหน” และการพักบ้างเมื่อเริ่มเหนื่อย คือส่วนหนึ่งของการดูแลกันและกัน ไม่ใช่ความเห็นแก่ตัวของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง

3. ยอมรับว่าคุณไม่สามารถรักษาเขาได้คนเดียว

ภาวะซึมเศร้าเป็นเรื่องซับซ้อนที่ต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญอย่างนักจิตวิทยาเพื่อเรียนรู้วิธีดูแลคนเป็นซึมเศร้าอย่างถูกต้อง หากพยายามแบกรับบทบาททุกอย่างไว้คนเดียว อาจนำไปสู่ความรู้สึกล้มเหลวและหมดแรงในที่สุด

บทบาทของจิตบำบัดและนักจิตวิทยา ในการดูแลคู่รักที่มีแฟนเป็นซึมเศร้า

หลายคนอาจยังคิดว่าจิตบำบัดเป็นวิธีดูแลคนเป็นซึมเศร้าเท่านั้น ความจริงแล้ว ผู้ดูแลเองก็ได้รับประโยชน์อย่างมากจากการพูดคุยกับนักจิตวิทยา เพราะเป็นพื้นที่ที่สามารถพูดความรู้สึกได้อย่างตรงไปตรงมา โดยไม่ต้องกังวลว่าจะทำร้ายใคร

นักจิตวิทยาจะช่วยให้คุณเข้าใจขอบเขตของบทบาทตัวเอง แยกแยะความรับผิดชอบที่ควรและไม่ควรแบกรับ รวมถึงช่วยสื่อสารกับแฟนอย่างเข้าใจมากขึ้น ในหลายกรณี การทำจิตบำบัดควบคู่กันทั้งสองฝ่าย ยังช่วยให้ความสัมพันธ์ไม่ถูกกลืนหายไปกับอาการของโรค และช่วยให้ทั้งคู่เรียนรู้วิธีอยู่ร่วมกันอย่างไม่เจ็บปวด

เมื่อความรักไม่ควรแลกด้วยการหมดแรงของฝ่ายใดเลย

การมีแฟนเป็นซึมเศร้าเป็นสถานการณ์ที่หนัก และไม่มีใครควรต้องแบกรับเพียงลำพัง ความรักที่ดีไม่ใช่การอดทนจนตัวเองพัง แต่คือการดูแลกันอย่างมีสติ รู้ขีดจำกัดของตัวเอง และยอมรับว่าบางช่วงเวลาเราทุกคนต่างต้องการที่พึ่งพิง หากคุณเริ่มรู้สึกหมดแรง สับสน หรือรู้สึกผิดที่ตัวเองไม่ไหว นั่นคือสัญญาณที่บอกว่าคุณเองก็ควรได้รับการดูแลเช่นกัน การขอความช่วยเหลือจึงไม่ใช่การทอดทิ้งคนรัก แต่เป็นการรักษาความสัมพันธ์ไม่ให้ถูกกลืนหายไปกับความเหนื่อยล้า

และการดูแลสุขภาพใจควรครอบคลุมทั้งผู้ที่กำลังเผชิญภาวะซึมเศร้า และคนรักที่อยู่เคียงข้าง การพูดคุยกับนักจิตวิทยาผ่านกระบวนการจิตบำบัดจะช่วยให้คุณเข้าใจตัวเอง เข้าใจบทบาทของความรัก และหาทางเดินต่อที่ไม่ทำร้ายใคร หากคุณรู้สึกว่าถึงเวลาที่ต้องมีใครสักคนรับฟังอย่างเข้าใจ Happy Me Clinic พร้อมอยู่ข้างคุณในวันที่คุณต้องการพักใจเสมอ

คำถามที่พบบ่อย

1. ถ้าเราเริ่มเหนื่อยกับการดูแลแฟนเป็นซึมเศร้า แปลว่าเราไม่รักเขาแล้วหรือเปล่า

ไม่ใช่ ความเหนื่อยไม่ได้แปลว่าความรักหมดไป แต่บอกว่าคุณกำลังใช้พลังใจเกินขีดจำกัด และมนุษย์ทุกคนมีขีดจำกัดของตัวเอง

2. เราควรอดทนต่อไปไหม เพราะเขาป่วย ไม่ได้ตั้งใจทำให้เราเจ็บ

การเข้าใจว่าเขาป่วยเป็นสิ่งสำคัญที่ควรทำ แต่การละเลยความเจ็บของตัวเองไม่ใช่ทางออก ความรักที่ดีไม่ควรต้องแลกด้วยการฝืนจนใจพัง

3. ถ้าเราถอยออกมาดูแลตัวเอง จะกลายเป็นคนเห็นแก่ตัวไหม

ไม่เลย การดูแลตัวเองคือการรักษาความสัมพันธ์ระยะยาว ไม่ใช่การทิ้งใครไว้ข้างหลัง แต่คือการไม่ปล่อยให้ใจทั้งสองฝ่ายแตกสลายไปพร้อมกัน